portal osiedli, dzielnic i miast
Chełmwww.MojeOsiedle.plwww.MojeOsiedle.pl
 
 
 
www.MojeOsiedle.plChełm › Rys historyczny
 
 
Informacje
  Fakty - Listy - Opinie
 
  Komunikaty
 
  Poznaj swoje osiedle
 
  Rys historyczny
 
  Galerie
 
Spotkania
  Czat
 
  Ankiety
 
  Forum
 
  Kartki
 
  Ogłoszenia
 
Ważne!
  SM "Chełm"
 
  Parafia
 
Porady
  Na progu mieszkania
 
Niezbędnik
  Auto
 
  Bankomaty
 
  Edukacja
 
  Jedzenie na telefon
 
  Sport
 
  Uroda
 
  Urzędy
 
  Usługi
 
  Zdrowie
 
 Warto odwiedzić
 
www.gdansk.pl
Urząd Miejski w Gdańsku

NET P.C.
Gdańsk - NaszeMiasto
Radio Gdańsk
Praca w Trójmieście
 Chełm był konkurencją dla Gdańska

Była to polska osada w majętnościach biskupich, nazwana w dokumencie z 1356 r. Nową Górką. W 1456 r. pojawiła się w źródłach niemieckich jako Stolzenberg. Po 1945 r. nie przywrócono, niestety. osiedlu jego prastarej polskiej nazwy. Poprzestano na przetłumaczeniu drugiego członu - berg, zastosowawszy jedynie staropolską nazwę - chełm - zamiast góra. Wieś Nowa Górka Stolzenberg wraz z majątkiem i dworem biskupim niszczone były wielokrotnie podczas wojen. W 1433 r. spalili osadę Husyci, a w XV w. dwukrotnie Krzyżacy. Podobny los zgotowali Nowej Górce w 1577 r gdańszczanie, usiłując przeszkodzić zakwaterowaniu w niej oddziałów króla Stefana Batorego obiegających wówczas zbuntowany Gdańsk. W kilku ocalałych od pożaru domach mieszkał przez kilka dni Batory ze swoim najbliższym otoczeniem. Kolejne spustoszenia dotknęły wieś w 1656 r. podczas najazdu szwedzkiego, a w 1734 r. puściły ją z dymem wojska rosyjskie, oblegające Gdańsk, w którym schronił się król Stanisław Leszczyński. Podczas wojen napoleońskich dosięgły osadę dwukrotnie zniszczenia wojenne: w 1807 r. z rąk oblegających Gdańsk żołnierzy francuskich, a w 1813 r. spustoszyli ją w czasie zdobywania miasta Rosjanie i Prusacy.

W 1772 r., po pierwszym rozbiorze Polski król pruski Fryderyk ll utworzył z kilku miejscowości leżących na południe od Gdańska konkurencyjne gospodarczo miasto (tzw. Kgl. Immediatstadt Stolzenberg) z własnym burmistrzem, radą miejską, urzędem pocztowym, akcyzą i cłem. Centrum tego miasta znajdowało się w dzisiejszym Chełmie. Zbudowano w nim ratusz oraz kościół ewangelicki i szkołę. Podobnie jak w Gdańsku nazwano i tu główny ciąg komunikacyjny ulicą Długą (dziś ul. Lubuska). Ogółem powstało 14 ulic, w tym Świętojańska, Młyńska, Garncarska i inne. W 1773 r. posiadało nowe miasto 10 000 mieszkańców, rozwinęło się w nim świetnie rzemiosło; m.in. wyrabiano tutaj znane pasy polskie, wzorowane na słuckich, piękne piece kaflowe, spotykane dziś jako eksponaty w muzeach. Wśród mieszkańców znajdowało się 78 rodzin żydowskich liczących 402 osoby.

Wspomniane oblężenia w 1807 i 1813 r. zakończyły istnienie miasta i zamieniły je w ruinę. Zniszczony został również doszczętnie klasztor Reformatorów, założony tutaj w 1765 r. na gruntach ofiarowanych przez biskupa, spalony w 1734 r., a następnie odbudowany w 1762 r. przez magnata Jana Trembeckiego.

Po 1814 r. włączono tereny te do Gdańska, ale osady nie odbudowywano. Przez długi czas utrzymywały się ruiny wypalonych domów i kościołów, a dawny rynek i ulice porosły trawą i zielskiem. Z czasem zaczęły pojawiać się jednorodzinne domki, głównie rolników i ogrodników, ale całość osiedla miała wygląd zaniedbanej wioszczyzny. Dopiero po 1934 r. zabudowano Chełm długimi, monotonnie wyglądającymi blokami, przeważnie o dwu kondygnacjach oraz domkami dwurodzinnymi.

Po ostatniej wojnie nastąpiła rozbudowa osiedla, modernizacja jego ulic i urządzeń komunalnych, a kursujący stale autobus połączył je ze śródmieściem. Z obrzeża wysoczyzny, na której leży Chełm, roztacza się interesujący widok na Żuławy Gdańskie i wzniesienia morenowe, na których wyrastają w szybkim tempie sąsiednie osiedla mieszkaniowe. Po historycznej Nowej Górce nie pozostało w Chełmie żadnego śladu. Można natomiast wypatrzyć przebieg niektórych ciągów ulicznych XVIII-wiecznego miasteczka efemerydy - utworzonego podobnie jak nadmorski Nowy Port - na rozkaz Fryderyka ll, nienawidzącego Gdańska i mszczącego się na nim za dochowywanie wierności Polsce.


Źródło: Pomorze Gdańskie - panorama turystyczna, Franciszek Mamuszka, KAW 1983


Komentarz Internauty:

"Po wojnie nastapila ROZBUDOWA osiedla, MODERNIZACJA jego ulic i urzadzen komunalnych..."

Ten pan Mamuszka chyba cos innego widzial, ale nie Chelm! Jakby on powiedzial: "pozniej powstalo nowe osiedle - Nowy Chelm" - to zgoda, ale co rozbudowano na Starym Chelmie w ciagu 60 lat? NIC! I co tam zmodernizowano w ciagu tych 60 lat? Tak samo NIC! A jakie tam sa "urzadzenia komunalne"? Byl DOM KULTURY, gdzie sie na zabawy chodzilo i filmy ogladac. Teraz od niego widac tylko fundamenty.

On tez zapomnial powiedzic, ze po wojnie to osiedle nazywalo sie najpierw POCHULANKA.

Pozdrowienia sle
Dieter S. z Hamburga, kiedys ul. Na Zboczu.


Portal www.MojeOsiedle.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników serwisu. Osoby zamieszczające wypowiedzi naruszające prawo lub prawem chronione dobra osób trzecich mogą ponieść z tego tytułu odpowiedzialność karną lub cywilną.
Copyright © www.MojeOsiedle.pl 2001-2018  |   Redakcja  |   O nas  |   Regulamin Forum Dyskusyjne MOJE OSIEDLE, DZIELNICA i MIASTO